Sau hơn mười năm đi làm, tôi vẫn quay lại với 'Đắc Nhân Tâm'

Có một cuốn sách đã thay đổi cách tôi làm việc và cách tôi đối xử với người khác nói chung: Đắc Nhân Tâm (How to Win Friends and Influence People) của Dale Carnegie.

Tôi đọc nó hơn mười năm trước, vì có người giới thiệu. Thành thật mà nói, lúc đầu tôi thấy hơi khó vào — những ví dụ và mối quan hệ trong sách có phần xa lạ với đời sống hàng ngày của tôi. Nhưng đọc được nửa chừng, tôi bắt đầu nghĩ: hóa ra bấy lâu nay mình đã làm sai khá nhiều điều trong cách đối xử với người khác.

Trước đây tôi từng nghĩ chỉ cần đúng là đủ

Khi còn trẻ, tôi là kiểu người hay đứng ở phe đối lập trong các cuộc họp. Tôi có một quan điểm mà mình cho là đúng, nên nghĩ rằng chỉ cần giải thích rõ ràng là người khác sẽ hiểu và đồng ý.

Nhưng mọi thứ không đơn giản như vậy. Bạn có thể đúng mà người khác vẫn không hành động — thậm chí còn phản ứng ngược lại. Bạn nghĩ sao họ không hiểu nhỉ. Còn họ có lẽ đang nghĩ sao anh ta không chịu nghe mình.

Phần này khiến tôi thực sự phải nhìn lại bản thân.

Ai cũng nghĩ mình quan trọng

Ý tưởng đọng lại sâu nhất với tôi: ai cũng tin rằng bản thân mình là một sự tồn tại quan trọng. Vì vậy, khi nói chuyện với ai đó, hãy bắt đầu bằng việc tôn trọng cảm giác quan trọng đó của họ. Lắng nghe. Đồng cảm. Nhắc lại điều họ vừa nói theo cách của mình — “vậy là bạn nghĩ thế này đúng không” — để họ thực sự cảm nhận được là mình đã được lắng nghe. Chỉ riêng điều đó thôi cũng đã thay đổi hẳn không khí cuộc trò chuyện.

Đây không phải là chuyện nịnh nọt. Ngược lại, tôi nghĩ đó chính là điều cần thiết để đạt được mục đích của chính mình.

Thắng cuộc tranh luận, hay đạt được mục tiêu

Trong công việc, tranh luận là chuyện khó tránh khỏi. Lúc đó, chứng minh mình đúng và hoàn thành mục tiêu công việc không phải lúc nào cũng là một. Điều này tôi thấy rất quan trọng.

Bẻ gãy lập luận của đối phương, mình “thắng” — nhưng họ không thực sự đồng ý, và mọi việc không tiến triển. Vậy thì chiến thắng đó có ý nghĩa gì? Ngược lại, nếu lắng nghe trước, tôn trọng cảm giác quan trọng của đối phương, để họ tự đồng ý và cùng tiến về hướng mình mong muốn — xét về công việc, cách này mạnh mẽ hơn nhiều. Đôi khi, để đối phương cảm thấy “mình mới là người thắng” cũng không sao, miễn là mục tiêu thực sự của mình đã đạt được.

Hồi trẻ, có lẽ tôi đã bám vào lòng tự trọng của mình khá nhiều. Bây giờ tôi tự hỏi: mình đang bám vào cái tôi, hay đang bám vào mục tiêu công việc? Nếu là vế sau, cách mình đối xử với người khác sẽ thay đổi hẳn.

“Lắng nghe người khác” khó hơn tưởng tượng rất nhiều

Nói thì dễ — “phải lắng nghe người khác” thì ai cũng biết. Nhưng làm thì khó, vì khi người kia còn đang nói, mình đã bắt đầu chuẩn bị sẵn câu trả lời trong đầu. Tôi cũng từng như vậy. Nên tôi đã cố ý luyện tập: nghe trước, nhắc lại, xác nhận — “ý bạn là thế này phải không?” — rồi mới nói phần của mình. Từ khi để ý đến trình tự này, các mối quan hệ của tôi thay đổi khá nhiều, không chỉ trong công việc mà cả bạn bè và đời sống thường ngày.

Nhưng nó không phải là phép màu áp dụng được cho mọi người

Mặt khác, tôi không nghĩ những gì viết trong sách sẽ áp dụng được với tất cả mọi người. Nó phát huy hiệu quả đặc biệt tốt với những người về cơ bản là tích cực, xây dựng, và có thể giao tiếp một cách bình thường. Trên đời cũng có những người dù thế nào cũng không thể nói chuyện thông suốt được, và không cuốn sách nào giải quyết được điều đó.

Nhưng nếu bạn đang làm việc và tiếp xúc với người khác trong xã hội một cách bình thường, việc biết hay không biết những điều trong sách này tạo ra khác biệt khá lớn.

Đặc biệt muốn gửi đến những người trẻ đang khổ sở với “lẽ ra phải thế này”

Tôi đặc biệt muốn giới thiệu cuốn này cho những người còn trẻ, có câu trả lời riêng mà mình tin là đúng, nhưng lại khó kéo được người xung quanh cùng đi theo. “Phải như thế này”, “bình thường thì phải thế”, “đúng là bên này” — tôi cũng từng nghĩ như vậy rất nhiều. Đúng đắn tất nhiên quan trọng. Nhưng công việc không thể làm một mình. Cần lôi kéo người khác, được họ hợp tác, cùng đẩy mọi việc tiến lên. Lúc đó, điều cần không chỉ là có câu trả lời đúng, mà còn là hiểu cảm nhận của người khác, tôn trọng cảm giác quan trọng của họ, và tạo ra trạng thái để họ tự mình đồng ý và hành động.

Đắc Nhân Tâm vừa là sách về công việc, vừa là sách về cách sống

Tôi không nghĩ đây chỉ là một cuốn sách về kỹ thuật giao tiếp, càng không phải là tuyển tập mẹo vặt để “khiến người khác nghe lời mình”. Nó giống một cuốn sách bàn về cách nên đối xử với người khác hơn. Giống như bản thân mình thấy mình quan trọng, người khác cũng thấy chính họ quan trọng như vậy. Bỏ qua điều đó và chỉ áp đặt cái đúng của mình lên người khác, thì người ta khó mà bị lay động. Điều tưởng như hiển nhiên này, tôi đã học được sâu sắc từ cuốn sách.

Dù đọc từ hơn mười năm trước, nhưng đến bây giờ, khi đi làm, tôi vẫn thỉnh thoảng nhớ lại nó.

Mua thì không lỗ đâu

Có những cuốn sách lúc đọc thấy hay nhưng vài năm sau gần như chẳng còn nhớ gì. Với tôi, Đắc Nhân Tâm không như vậy. Cách tôi đối xử với người khác đã thực sự thay đổi sau khi đọc — mức độ ảnh hưởng của cuốn sách này lớn đến vậy.

Nếu bạn đang muốn lôi kéo người khác cùng tiến trong công việc, hay đang nói đúng mà chẳng ai chịu hành động, hoặc đang mệt mỏi vì xung đột với người khác, hãy thử đọc một lần. Không cần tin hết mọi thứ trong đó, nhưng chỉ cần có một điều khiến bạn nghĩ “chỗ này mình nên thay đổi”, thì việc đọc đã đáng giá rồi.

Tôi nghĩ mua cuốn này thì không lỗ.